Энэхүү мэдээллийг WikiHow сайтаас орчуулж бэлтгэв. АНУ-ын боловсролын тогтолцоо манай улсын боловсролын тогтолцооноос ялгаатай боловч, дээрх сэдвийн хүрээнд – миний анзаарснаар, хуулийн сургуульд элсэх “эхний шатны” процесс дээр л тэрхүү ялгаа ажиглагдсан болно. Өөрөөр хэлбэл, АНУ-д хуулийн сургуульд элсэх болбол, дээд боловсролын гэрчилгээтэй байх, LSAT гэх элсэлтийн шалгалтыг өгсөн байх хэрэгтэй болдог. Харин манайд, бид дунд сургуулиа төгсөөд ерөнхий шалгалтаа өгсөн л бол шууд хуулийн сургуульд элсэх боломжтой байдаг билээ.
КОЛЛЕЖОО АМЖИЛТТАЙ ДҮҮРГЭХ НЬ
Коллежид элсэх нь. Ихэнх хуулийн сургуулиуд таныг дээд боловсролын гэрчилгээтэй байхыг шаардана. Та коллежид ямар ч чиглэлээр суралцсан байж болно. Сургуулиуд үүнд хатуу шаардлага тавьдаггүй боловч хэрэв та ирээдүйд патентийн эрх зүйгээр мэргэшсэн хуульч болохыг хүсч байвал, коллежид “техникийн шинжлэх ухааны” чиглэлээр суралцсан байх шаардлагыг АНУ-ын Худалдааны тэмдэгт, патентийн оффисын газраас тавьдаг байна. Мөн бизнесийн эрх зүйн хуульч болохыг хүсч байвал коллеждоо бизнесийн чиглэлээр суралцах нь танд хэрэгтэй шүү дээ.Дүнгээ өндөр байлгах нь. Коллежид байх хугацаанд суралцаж, олж авсан мэдлэгийг багш, профессоруудаар сайнаар дүгнүүлсэн байх нь хожим хуулийн сургуульд элсэх өргөдөл гаргах үед маш чухал хүчин зүйл болдог. Таны дүнгийн голч хамгийн багадаа 3.00 байх ёстой. Жишээ нь, АНУ-ын хэмжээнд 14-т жагсах Жоржтауны их сургуульд элсэгчдийн дундаж голч дүн 3.76 байхад, 3-р байранд жагсах Стэнфордын их сургуулийн голч дүн 3.90-тэй байна. Ер нь эхний 50 байранд жагсдаг их, дээд сургуулиудын голч дүн дунджаар 3.50 байдаг ажээ.
Багш нартайгаа холбоо тогтоох нь. Хуулийн сургуульд элсэх өргөдөл гаргах үед таныг өмнө суралцаж байсан сургуулийнхаа багш нараас letter of recommendation буюу өөрийг тань дүгнэж бичсэн хуудас бүрдүүлж өгөхийг шаарддаг. Тэгэхээр 4 жилийн турш коллежид суралцах хугацаанд багш, профессоруудтайгаа сайн харилцаатай байх нь мөн чухал юм. Ийм харилцааг үүсгэхэд туслах зүйлс нь тэдний туслахаар ажиллах, тэнхимд нь судалгааны ажил хийх, өөрийн суралцах ур чадвар, хичээл зүтгэлээрээ тэднийг гайхшруулах явдал юм.
LSAT ШАЛГАЛТЫГ АМЖИЛТТАЙ ДАВАХ НЬ
Шалгалтанд бүртгүүлэх. Тус шалгалт нь жил бүрийн 2, 6, 9/10, 12-р саруудад тус бүр аль нэгэн Бямба гарагт нь зохион байгуулагддаг байна. 7 жилийн дотор хуульч болохын тулд тус шалгалтанд зөвхөн нэг удаа ороод гарахаар сайн бэлтгэж, тэр дундаа 9 юмуу 10-р сард болох шалгалтанд орсон байх хэрэгтэй. Үгүй бол ирэх жилийн намрын элсэлтээс хоцорч, хугацаа алддаг байна.Шалгалтанд бэлтгэх нь. Хуулийн сургуульд элсэх үед зайлшгүй тавигдах нэг шалгуур нь ЛСАТ шалгалтын оноотой байх явдал юм. Тус шалгалтаар оюутны унших ур чадвар, анализ хийх ур чадвар, логик сэтгэлгээг шалгадаг. Энэ чиглэлээр сургалт явуулдаг компаниуд ч зах зээлд элбэг байдаг ажээ. Top-notch гэх суралцах арга барил нь жилийн эхнээс ЛСАТ шалгалтанд бэлтгэх хангалттай хугацааг танд өгөх ба ингэснээр 5-6 сарын хугацаанд та тодорхой туршлага, шалгалт өгөх өөрийн гэсэн арга барилтай болж, мөн өөрийн сул талыг мэддэг болсон байх болно.
LSAT шалгалт өгөх нь. Тус шалгалт нь тест бүхий 5 хэсэг, эсээ бичих 1 хэсэг, нийт 6 хэсгээс бүрддэг байна. Тестийн 5 хэсгээс 4 нь таны оноог тодорхойлох ба үлдсэн 1 нь оноогүй, сорилтын хэсэг байдаг байна. Харамсалтай нь, та чухам аль нь оноогүй, сорилтын хэсэг вэ гэдгийг мэдэхгүй ажээ.
Оноо бага бол шалгалтыг дахин өгөөрэй. Элсэгчид нэгээс дээш удаа тус шалгалтанд орох эрхтэй. Сургуулиуд мэдээж хамгийн өндөр оноог чинь тооцно, эсвэл 2 удаа шалгалтанд орсон бол дунджаар нь тооцдог. Хэрэв ЛСАТ-ийг 2 удаа өгөөд амжилтгүй болсон бол нэг зүйлийг анхаарна уу. Дунджаар ЛСАТ оноо 120-180-ын хооронд хэлбэлзэх бөгөөд хуулийн сургуульд элсэх эрх авахын тулд та шалгалтанд орсон нийт хүмүүсийн 50%-аас дээш оноо авсан байх хэрэгтэй байдаг. Энэ нь ойролцоогоор 151 оноо ажээ. Жоржтауны их сургуульд элсэгчдийн дундаж ЛСАТ оноо 168 байгаа нь таныг нийт ЛСАТ шалгалт өгөгчдийн 96%-аас дээш оноотой байхыг шаардаж байна гэсэн үг юм.
СУРГУУЛЬД ЭЛСЭХ МАТЕРИАЛУУДАА ЦУГЛУУЛАХ НЬ
CAService-д бүргүүлэх. CAS буюу Хуулийн сургуульд элсэгчдийн зөвлөлөөс (LSAC) үзүүлдэг “Таны баримт бичгийг хэд хэдэн сургуулиудруу зэрэг илгээх” төлбөртэй иж бүрэн үйлчилгээнд бүртгүүлсэн байх нь танд тустай.Тодорхойлолт гаргуулах. Тэгэхээр коллежид суралцах хугацаанд багш, профессоруудтай тогтоосон сайн харилцааны ид шидийг энэ үед гаргах учиртай ажээ. Тэднээс өөрийг тань маш сайнаар тодорхойлж бичсэн тодорхойлолт, захидал бичиж өгөхийг гуйгаарай. Хэрэв энэ тал дээр яг одоогийн нөхцөл байдал тань тийм ч таатай бус байвал цөхрөх хэрэггүй. Танай коллежид өмнө нь ажиллаж байгаад гарсан сайн харилцаатай хүмүүс, эсвэл өөрийн ажилладаг сайн дурын байгууллагуудаас тодорхойлолт бичүүлээд авч болно шүү дээ.
Хувийн өргөдөл гаргах нь. Хуулийн сургуулиуд таныг эхлээд богино хэмжээний өргөдөл бичиж өгөхийг шаардана. Заримдаа тодорхой сэдвээр бичихийг шаарддаг. Ойролцоогоор 500 үгтэй өргөдөл. Хэрэв цаанаас танд сэдэв тодорхойлж өгвөл зөвхөн түүгээр нь, үгийн тоо заасан бол түүнээс нь хэтрүүлэлгүйгээр, журмаар нь бичиж илгээ. Үгүй бол та тухайн нэг сургуульд элсэх боломжоо алдаж мэдэх юм.
Өргөдөлдөө хавсралт оруулах нь. Энэ нь хэрэв таныг хуулийн сургуульд элсэх үед ямар нэгэн таагүй зүйл тохиосон, өөрөөр хэлбэл, сургуульд элсэх боломжид тань муугаар нөлөөлж болох аливаа нөхцөл байдлыг эвтэйхэн байдлаар тайлбарлаж, бичих боломжийг олгодог зүйл юм. Магадгүй яагаад хэд хэдэн удаа LSAT шалгалтыг өгсөн, эсвэл коллежид суралцаж байх тэр нэгэн жилийн семестерт муу үнэлгээ авсан тухайгаа бичиж болох юм. Гэхдээ нэг зүйлийг сана, ийнхүү бичихдээ уучлал, өршөөл эрсэн утгатай өгүүлбэр бүү оруулаарай. Өргөдлийн хавсралт дараах утгатай байж болох юм:
“Би үүнийг 3-р курсийн эхний семестерт яагаад муу дүгнэгдсэн тухайгаа тайлбарлах зорилгоор бичиж байна. Тэр намрын өмнөх зуны сүүл үеэр миний эрүүл мэнд муудсан юм. Хэдий би эхний семестерээс чөлөө авч болох байсан ч санхүүгийн учир шалтгааны улмаас 4 жилийн хугацаанд багтаж, сургуулиа төгсөхийг хүссэн. Тиймээс шалтгаан нь би өөрөө өөртэйгөө тэмцэж байсны улмаас энэ нь миний сурлагын дүнд муугаар нөлөөлсөн болно. Гэхдээ миний бие сайжрах үед миний дүн ч мөн сайжирсан гэдгийг энд тэмдэглэх хэрэгтэй”.
Сургалтын төлбөрийн талаар хэдэн үг. Хуулийн сургуульд суралцах өртөг жилийн 50,000 хүртэл ам.доллар байх нь бий. Сүүлийн үед төгсөгчид дунджаар 150,000 ам.долларын зээлийн үлдэгдэлтэй төгсөж байгаа аж. Хуулийн сургууль төгсөгчдийн орлого жилд 60,000 ам.доллараас бага байгаа үед та сургалтын төлбөрийн тал дээр нухацтай хандах хэрэгтэй. Үүнтэй холбож зөвлөхөд, улсын эзэмшлийн сургуулиуд хувийн сургуулиадаас төлбөрийн хувьд хямд үнэтэй байдаг. Гэхдээ мэдээж нарийн тооцоо хийж үзэх нь зүйтэй. Хэрэв та 7 жилээс бага хугацаанд хуульч мэргэжил эзэмшихийг хүсч байвал Нортвест болон Аризона мужийн их сургуулиуд 2 жилийн түргэвчилсэн сургалтын хөтөлбөр санал болгодог байна.
ХУУЛИЙН СУРГУУЛЬД ЭЛСЭХ НЬ
ABA-аас итгэмжлэгдсэн сургуулийг л сонго. Америкийн баарын холбооноос хуулийн сургуулиудыг магадлан итгэмжилдэг бөгөөд хэрэв ийм эрхгүй сургууль төгсөөд баарын шалгалтанд орох гэвэл хэцүүхэн үйл явдал танд тохиох болно.Тохирсон сургуулиа олох. Та ингэхдээ өөрт байх дүнгийн голч болон ЛСАТ шалгалтын оноонд тааруулж сургуулиа сонгох хэрэгтэй болно. Нэг сургуульд элсэх өргөдөл гаргахад ойролцоогоор 100 ам.доллар хэрэгтэй болох учир та өөрийн оноонд дүйх шаардлагыг хангасан хуулийн сургуульд өргөдлөө гаргах нь ашигтай юм.
Сургуулийнхаа онцлогийг харгалзах нь. Сургуулиуд оюутныг ямар нэгэн эрх зүйгээр дагнан сургахгүй боловч, зарим сургуулиуд яах аргагүй аль нэг эрх зүйн салбарт нэр хүндтэй болсон байдаг байна. Жишээ нь, Вэйк Форестийн (Wake Forest) хуулийн сургууль нь эрүүл мэнд, оюуны өмч, энтертайнмент эрх зүйгээр хамгийн сайн нь гэгддэг байна.
Баарын шалгалтын үзүүлэлтийг харгалзах нь. Хуулийн сургуульд суралцахын гол зорилго нь хуульч болох учир төгсөгчид болон төгсөгчдийн баарын шалгалт өгсөн үзүүлэлт, ажил эрхлэлтийн үзүүлэлтийг шалгаж үзэх нь зүйн хэрэг. Тэгэхээр дээрх үзүүлэлтүүд нь сайнгүй хуулийн сургуулиас зайлс хийх хэрэгтэй юм.
Хэд хэдэн сургуульд зэрэг өргөдөл гаргах. Сургуульд элсэх боломжоо нэмэхийн тулд нэгээс дээш тооны сургуульд өргөдлөө гаргах хэрэгтэй. Хэрэв сонголт бага байгаад, аль нэгнээс нь хариу ирээгүй бол дахин 1 жил хүлээх шаардлагатай болно. Тиймээс илгээх өргөдлүүдээ дотор нь Аюулгүй, Зорилтот, Найдлага тавьсан гээд 3 ангилах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, оюутан элсүүлэхдээ бага оноо шаардсан сургуулиудыг Аюулгүй, таны авсан оноо тавьсан шаардлагад нь дүйцсэн сургуулиудыг Зорилтот, таны оноо цаанаас тавьсан шаардлагад нь арай хүрэхгүй боловч та найдлага тавьсан, азаа туршиж илгээсэн сургуулийн өргөдлөө Найдлага ангилалд багтаах юм.
Ирээдүйд ажиллаж, амьдрах газрын сургуулийг сонгох. Мэдээж ихэнх хуулийн сургуулиуд улс даяар нэр хүндтэй байгаад байдаггүй учир, зарим сургууль нь төгсөгчдөө голчлон тухайн муж, орон нутагт ажил эрхлэхэд туслалцаа үзүүлдэг. Тиймээс ирээдүйд хаана ажиллаж, амьдрах вэ гэдэг нь таны суралцах хуулийн сургуультай бас холбоотой байх нь.
ХУУЛИЙН СУРГУУЛЬД СУРАЛЦАХ НЬ
Бүтэн цагаар суралц. Хууль зүйн боловсролын зэргийг 3 жилийн дотор авдаг ч зарим сургуульд оройн цагаар, арай удаан хугацаагаар суралцах боломжтой байдаг. Ингэх нь хугацаа алдах төдийгүй, санхүүгийн алдагдалтай байх учраас болж өгвөл өдрөөр буюу бүтэн цагаар суралцаад төгсөх нь зүйтэй юм.Клубт элсэх нь. Хуулийн сургуульд сурах нь стресстэй бөгөөд таныг бусдаас тусгаар болгох нь бий. Тиймээс хуулийн сургуулиудад байх – шалгалтанд бэлтгэх, бичсэн тэмдэглэл, семинараа хуваалцах гэх мэт ямар нэгэн клубт элсэх нь танд дээрх сөрөг хүчин зүйлээс хол байхад туслах юм. Хэрэв клубт элссэн бол түүндээ тууштай байгаарай, орчихоод сарын дараа гарчих нэгэнд хэн ч гэсэн дуртай байхгүй билээ.
Шалгалтуудад сериозны ханд. Хуульч болохын өмнө та сургуулиа амжилттай төгсөх хэрэгтэй. Таны авсан дүн цаашдын карьертай тань холбоотой байх тул анхнаасаа түүнд ач холбогдол өгч хандах хэрэгтэй. Ядаж л ажилд ороход дүн тань маш ихээр нөлөөлөх юм шүү дээ.
Харилцаа холбоог бий болго. Ихэнх ажлын байр амнаас ам дамжин, эсвэл хэн нэгнээр зуучлуулж байж олддог. Тэгэхээр сургуульд байх хугацааг орон нутгийн хуульч, өмгөөлөгч нартай харилцаа холбоо үүсгэхэд ашиглаарай. Хуулийн сургуулиуд туслах багш, профессоруудаар орон нутгийн хуульчдыг авч хөлсөлдөг байна.
MPRE шалгалтыг давах нь. Энэ нь АНУ-ын 3-аас бусад мужид мэргэжлийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл авах, баарын шалгалтын өмнөх шатны гэмээр нэгэн төрлийн шалгалт юм. Энэ нь 60 асуултаас бүрдсэн, хуульчийн ёс зүйн мэдлэгийг шалгасан тест ажээ. Ихэвчлэн төгсөх курсэд авагддаг. Өмнө нь та LSAT шалгалтанд бэлтгэж байсан учир үүнд мөн хэрхэн ач холбогдол өгч, бэлтгэх талаар тодорхой туршлагатай болсон байх бизээ.
БААРЫН ШАЛГАЛТАНД БҮРТГҮҮЛЭХ НЬ
Эхний шат, бүргүүлэх. Хаана хуульч болох гэж буйгаас хамаарч тухайн мужийнхаа баарын шалгалтын хороонд бүртгүүлэх хэрэгтэй болно. Баарын шалгалт нь тестийн болон эсээ бичих хэсгээс бүрддэг.Шалгалтанд бэлтгэх. Баарын шалгалтанд бие даан бэлтгэж болохоос гадна энэ чиглэлээр дагнасан сургалтын төвүүд зах зээлд маш олон бий. Тэрхүү сургалтууд нь сараар үргэлжлэх бөгөөд төлбөр нь мянга орчим ам.доллар хүрдэг байна.
Хувийн хэргийн анкет бөглөх. Баарын шалгалтыг өгөхөөс гадна таны хувийн байдлыг шалгасан нарийн асуултууд бүхий анкет бөглөх шаардлагатай болдог. Өмнө нь гэмт хэрэгт холбогдож байсан эсэх, ял шийтгэлтэй эсэх, санхүүгийн асуудалд холбогдож байсан эсэх, оюуны өмчийн хулгай хийж байсан эсэх гээд үргэлжилнэ. Мэдээж тус анкетийг та үнэн зөвөөр бөглөх хэрэгтэй, үгүй бол улам хүнд асуудалд орох болно.
АЖИЛ ХАЙХ
Хайх ажиллагааг аль болох эрт эхэл. Ажлын саналууд ер нь л таньдаг хүмүүсээс тань ирэх болно. Тиймээс суралцах хугацаанд, аль эрх зүйгээр мэргэших болохоо тодорхойлоод тэр чиглэлийн хуульч, өмгөөлөгч нартай холбоо тогтоож байх хэрэгтэй юм шүү. Ажилтай болох нэг элбэг арга нь зуны амралтаар компаниудад бичиг хэргийн ажил хийх явдал. Цалин хангамж сайн биш ч гэлээ, тэнд ажиллаж байсан, таньдаг хуульч нар таныг төгсөх үед анхаарлаа хандуулах болно. Иймд хичээлдээ эргэж орлоо ч гэсэн зун хамт ажилласан хүмүүсээ мартаж болохгүй. Цаашлаад хуулийн сургуулийн дэргэдэх хууль зүйн зөвлөгөө өгөх төвд ажилласан ч болно. Энэ бүхэн таны CV материалд чимэг болон бичигдэх юм.Кампус дээрх ажлын ярилцлагад ор. Хуулийн фирмүүд хуулийн сургуулийн кампус дээрээс ихэвчлэн сонгон шалгаруулалтаа хийдэг. Энэ нь таныг төгсөх курст орохын өмнөх зун явагддаг үйл ажиллагаа юм. Иймд тухайн үед өөрийн тухай CV материал, ажилд орохыг хүссэн өргөдөл, таныг тодорхойлох хүмүүсийн жагсаалтыг бэлэн болгосон байх хэрэгтэй. Бэлтгэлтэй байх нь ажил олгогчоос таныг юун түрүүнд сайнаар тодорхойлох эхний нөхцөл нь болдог.
Онлайн хайлт хийх нь. Жижиг хэмжээний хуулийн фирмүүд тэр бүр сонин сэтгүүлд сурталчилгаа нийтлээд байхгүй учир интернэтээр хайлт хийх нь зүйтэй. Иймд цахим шуудангаар илгээх материалуудаа давхар бэлтгэсэн байх ёстой.
Уулзалт товлох. Баарын шалгалт өгсний дараагаар та чухам ямар хуульч шиг ямар чиглэлээр мэргэшиж, ажиллах тухайгаа зайлшгүй сонгох хэрэгтэй болно. Иймд танд таалагддаг, хамтарч ажиллахыг хүсдэг хуульч бий бол тэдэнрүү захидал бичиж, өөрийгөө болон уулзах болсон учир шалтгаанаа тайлбарлах хэрэгтэй. Захидалдаа ажилд орохыг хүссэн тухай шууд бичих хэрэггүй шүү. Мөн уулзах үед асуух асуултуудыг бэлтгэж, тэмдэглэл хөтлөх дэвтэр, үзэгтэй очих хэрэгтэй. Уулзалтын төгсгөлд зорилгоо биелүүлж чадаагүй бол түүнээс өөр уулзаж болох хүн байгаа эсэхийг асууж, цаг гаргаж уулзсанд баярласан болохоо илэрхийлсэн захидал мэйл хаягаар нь хожим илгээгээрэй.
Баарын холбооны арга хэмжээнд оролцох. Орон нутгийн Баарын холбоонд элсэж, элдэв арга хэмжээнд оролцоод явах нь мөнгө үрсэн хэрэг мэт боловч тэндээс шинэ танилтай болох, ажлын байртай болох боломж гээд ашигтай талууд бий. Энэ тохиолдолд өөрийн нэрийн хуудсыг бэлэн авч явж, бусадтай харьцахдаа өөртөө итгэлтэй байхаа мартаж болохгүй.
Сайн дурын ажил хийх. Хэдий та баарын шалгалтанд тэнцээд гарчихсан хуульч боловч өөрийн ур чадварыг практикт сайжруулах болон CV-ээ сайжруулахад сайн дурын ажил эрхлэх нь эерэг үр нөлөөтэй. Ийм ажлуудыг онлайнаас хайж болох ч таны амьдардаг газар ийм ажил олдохгүй байвал өөрөө эхлээд мэйл бичих, утас цохихоос цааргалах хэрэггүй. Сайн дурын ажил эрхлэх нь таныг зүгээр сууснаас илүү эерэг үр дүнд хүргэж болно. Жишээ нь орон нутагт тань шинээр хуулийн фирм нээгдэх, эсвэл байгууллага үйл ажиллагаа явуулж эхэлбэл, та тухайн газар богино хугацаанд орж, ажиллах боломжтой болох юм.
Comments